گویش تالشی

تالشي از گويشهاي ايراني شمال غربي است كه هماكنون در حاشية جنوب غربي درياي خزر، علاوه بر گيلان، در جمهوري آذربايجان تكلم ميشود، و لهجهها و گونههاي متعددي دارد. از لهجههاي تالشي ميتوان ماسولهاي، شفتي، ماسالي، خوشابري، پرهسري، اسالمي، ريكي، كرگانهرودي، لونديلي، عنبراني، لنكراني، ماساللي و... را نام برد كه اين تنوع گونهاي بنابر گستردگي حوزة اقليمي گويشوران (سپيدرود در جنوب، رود كور در شمال)، وجود موانع طبيعي، زندگي قبيلهاي و عشيرهاي، نبود خط و آثار فرهنگي مدون طبيعي به نظر ميرسد، اما با دستكاري عوامل اجتماعي و فرهنگي برونزباني، هر روز فاصلة اين گونهها از هم بيشتر ميشود. همة اين لهجهها، درحقيقت در سه گروه عمده، يعني تالشي شمالي، مركزي، و جنوبي جاي ميگيرند.
مقصود از تالشي شمالي، تالشي آن سوي رود ارس، يعني تالشي جمهوري آذربايجان است كه ادامة آن در ايران تا كَرگانرودِ تالش پيش رفته است. مراد از تالشي مركزي، گويشهايي است كه در قلمرو دو رودخانة شفارود در جنوب، و حوضة ناورود در شمال تداول دارد؛ و منظور از تالشي جنوبي، تالشي مناطق ميان شفارود تا سفيدرود است كه شامل تالشي خوشابري، ماسالي، ماسولهاي، سياهمزگي و ديگر گويشهاي جلگهاي دشت گيلان ميباشد.